دیپلماسی با چاشنی اقتدار //چرا میز مذاکره این بار متفاوت است؟ 

????شاهرخ احمدزاده    

????این روزها حرف و حدیث درباره مذاکرات ایران و آمریکا دوباره داغ شده و هر کسی از ظن خود یاری‌گر این بحث‌ها شده است. اما اگر بخواهیم کمی دقیق‌تر و به زبان ساده به پشت صحنه این ماجرا نگاه کنیم، متوجه می‌شویم که این بار بازی با دفعات قبل تفاوت‌های اساسی دارد. 

????واقعیت این است که در دنیای سیاست، کلمات به تنهایی بار سنگینی ندارند؛ آن چیزی که به حرف‌های دیپلمات‌ها روی میز مذاکره وزن می‌دهد، قدرت و اهرم‌هایی است که در میدان دارند. ایران این بار با مدلی وارد شده که می‌توان آن را دیپلماسی مسلحانه نامید. این به معنای جنگ‌طلبی نیست، بلکه به این معناست که طرف مقابل بداند اگر بخواهد از مسیر منطق خارج شود، هزینه‌های سنگینی در انتظارش خواهد بود. 

????پیام‌های هوشمندانه‌ای که از طریق پهپادهای ایرانی تا نزدیکی ناوهای آمریکایی مخابره شده، به خوبی توسط تحلیل‌گران پنتاگون دریافت شده است. وقتی پهپاد ما تا بیخ گوش ناو آبراهام لینکلن می‌رود، در واقع دارد یک معادله ظریف را ترسیم می‌کند:

???? اینکه تهران تمام منافع رقیب در منطقه را به چشم اهداف راهبردی می‌بیند. همین موضوع باعث شده تا حتی شخصی مثل ترامپ که علاقه زیادی به جنجال دارد، در مقابل برخورد قایق‌های تندرو با کشتی‌های آمریکایی صبوری به خرج دهد و همچنان از تمایل به گفتگو بگوید؛ چون می‌داند زمین بازی این بار بسیار سفت و سخت است. 

در این میان، چهار نکته کلیدی وجود دارد که باید به آن‌ها توجه کنیم: 

????اول اینکه آمریکا در این مسیر بیش از هر چیز از درگیری واهمه دارد، چون می‌داند منافعش در منطقه مثل مهره‌های دومینو به هم متصل هستند. 

???? دوم اینکه با وجود فشارهای زیاد لابی‌های تندرو و اسرائیل، این مذاکرات فعلاً صرفاً بر مدار مسائل هسته‌ای می‌چرخد و اجازه ورود موضوعات دیگر به روی میز داده نشده است. 

???? سوم، تفاوت سطح انتظارهاست؛ ترامپ شاید به دنبال یک عکس یادگاری و نمایشی سریع بود، اما مسیر فعلی از کانال‌های حرفه‌ای‌تری دنبال می‌شود. 

 ????و چهارم، دست پر ایران در مقابل تک‌کارت‌های تکراری رقیب است که باعث شده نوعی آشفتگی در اردوگاه مقابل دیده شود. 

چهار نکته کلیدی دیگر در خصوص این رویارویی دیپلماتیک و نظامی قابل استخراج است: 

????دیپلماسی در سایه توان نظامی (دیپلماسی مسلحانه): 

????هر دو طرف با آرایش جنگی به سمت میز مذاکره حرکت می‌کنند. حضور جنگنده‌های پیشرفته آمریکایی در پایگاه‌های منطقه از یک سو و تاکید مقامات ایرانی بر آمادگی نیروهای مسلح و انگشت روی ماشه بودن، نشان‌دهنده این است که مذاکرات برخلاف دوره‌های قبل، در فضایی کاملاً امنیتی و نظامی دنبال می‌شود. ایران تلاش می‌کند از موضع قدرت و بدون پذیرش تهدید، بر سر حقوق هسته‌ای خود ایستادگی کند. 

????شکاف راهبردی میان واشنگتن و تل‌آویو: 

????گزارش‌ها حاکی از اختلاف‌نظر میان دولت ترامپ و اسرائیل است. در حالی که صهیونیست‌ها بر طبل جنگ می‌کوبند، تیم ترامپ به دنبال یک دستاورد نمایشی و تبلیغاتی از طریق مذاکره است. از نظر مشاوران ترامپ، ورود به یک جنگ تمام‌عیار بدون تمهیدات لازم، نوعی خودکشی سیاسی تلقی می‌شود و آمریکا ترجیح می‌دهد از هزینه سنگین جنگ اجتناب کند. 

????تحرکات دیپلماتیک چندجانبه ایران: 

????ایران پیش از ورود به مذاکرات غیرمستقیم، با شرکای راهبردی خود هماهنگی‌های نزدیکی انجام داده است. سفرهای علی لاریجانی به روسیه، رایزنی‌های وزیر امور خارجه در ترکیه و میزبانی از نخست‌وزیر قطر، نشان‌دهنده تلاش تهران برای ایجاد یک چارچوب مذاکراتی ساختارمند و تقویت جایگاه خود در نظم منطقه‌ای پیش از نشستن پشت میز مذاکره است. 

???? تغییر در دکترین امنیتی ایران:

???? برخلاف گذشته که مذاکرات ممکن بود کانون اصلی توجه باشد، اکنون تهران مذاکرات را تنها بخشی از یک تصویر بزرگتر می‌بیند. دکترین جدید ایران بر پایه مدیریت جنگ منطقه‌ای و ایجاد یک نظم امنیتی جدید استوار است. 

????در این نگاه، شکست یا موفقیت مذاکرات پایان همه چیز نیست، بلکه ایران آماده است تا در صورت لزوم، با استفاده از نفوذ منطقه‌ای خود، هزینه‌های هرگونه ماجراجویی را برای طرف مقابل به شدت افزایش دهد. 

????نکته پایانی و بسیار مهم که ما در داخل باید به آن توجه کنیم، حفظ انسجام است. تصمیمات مربوط به این سطح از مذاکرات در شورای‌عالی امنیت ملی گرفته شده و هرگونه ناهماهنگی یا تضعیف تیم مذاکره‌کننده، در واقع پاس گل دادن به کسانی است که خیرخواه این سرزمین نیستند. عبور از این پیچ تاریخی و بازی با کارت دیپلماسی مسلحانه نیاز به هوشمندی، ظرافت و البته همدلی همه ما دارد تا بتوانیم بهترین نتیجه را برای منافع ملی رقم بزنیم.