فساد درسيستم اداره وچگونگي مبارزه باآن

پیام نوروزی

براي ورود به مبحث مقدمتاً تعاريفي از فساد ارائه مي گردد:
فساد يک فعل غير اخلاقي،غير قانوني وتقلّب است که باهدف کسب منافع غير مشروع توسط يک ياچند نفر انجام مي گيرد ومي توان آن را بکاربردغيراخلاقي هر امکانات عمومي(دولتي)براي کسب منافع شخصي،انحراف از امانت،درستي از طريق ارتشاء ياتباني، انجام فعلي مغاير قانون به منطور مساعدت به شخص ثالث درازاي دريافت وجه توسط کارکنان دولت تعريف نمود .(ارزيابي فساد اداري ومبارزه باآن امير شادمانجو)همچنين فساد اداري يکي از بيماري‌هاي مزمن ودرواقع کهنه ترين جراحت اداري تلقّي مي شود چراکه پديده اي همزاد دولت است يعني از هنگاميکه فعاليّت‌هاي بشر شکل سازمان يافته به خود گرفتند، فساد اداري نيز درنتيجه تعاملات دروني وتعامل بامحيط از متن سازمان ظهور کرد. فساد پديده بسيار گسترده تر از کلاهبرداري وداراي ماهيّت چند وجهي است.فساد در اغلب کشورهاموجب آسيب رساني جدّي به توسعه وپيشرفت شده ودر کشورهاي درحال توسعه مانند ايران اهميّت مبارزه وکنترل آن کاملاً براي سياستمداران ومردم واضح وآشکار گرديده است.
فساد اداري آثار وپيامدهاي زيانباري براي دولت‌ها وحکومت هاي مختلف دارد ويکي از علل اصلي واساسي سقوط حکومت‌ها ست ومي تواند نظام‌ هاي سياسي را بصورت بالقوه وبالفعل در هر مقطعي از تاريخ تهديد نمايد .يکي از علل فروپاشي تمدن ها نيز فساد بوده است. (فرج پور 1383ص8)
با اين تعريفات فسادضرر وزيانهايي دارد که عباتنداز: فساداداري مانع رشد ورقابت سالم وباعث عقب راندن تلاش‌ها درراستاي کاهش فقر وبي عدالتي اجتماعي،تضعيف اعتقاد ملت‌ها به توانايي خويش وباعث نااميدي وسرخوردگي نسبت به آينده اي قابل پيش بيني مي شود .
پيشگيري ومبارزه بافساد به صورت جدّي مستلزم حمايت قاطع از سوي جامعه وهماهنگي ومشارکت شهروندان مي باشد .
لازمه رشد وتوسعه همه جانبه داشتن سازمان‌هاي سالم وپوياست.ويژگي سازمان هاي سالم تنها در داشتن سود ومنفعت بالايا کارکنان ومديران آن نيست بلکه سازمان سالم،سازماني متشکل از نيروي انساني خلاّق،سازنده ومتعبّد است که از روحيّه وعملکرد خوبي برخوردار بوده وسازمان راقادر مي سازد تابه اهداف خودبرسدوحتّي موجبات ورشد وتعالي جامعه رانيز فراهم آورد.سازمان سالم بانيروهاي مانع دروني وبيروني بطور موفقيّت آميزي برخورد کرده وآنها رابه طور اثر بخش در جهت اهداف ومقاصد اصلي سازمان هدايت مي کند. يکي از اين نيروهاي بازدارنده " فساد اداري" است.از آنجاييکه افراد ممکن است افراد تحت تاثير عوامل برون ودرون سازماني قرارگيرند وجودفساداداري امري اجتناب ناپذير بوده وجزء لاينفکِّ تمامي سازمان‌ها به ويژه درجوامع درحال توسعه وآسيبي همه جانبه (فرهنگي،اجتماعي،سياسي واقتصادي )است که نه تنها سلامت سازماني رابه خطر مي اندازد بلکه مي تواند به متن جامعه نيز نفود کند وجلو رشد وشکوفايي آن رابگيرد .
پس از توضيح وتوصيفاتي از فساد و ضررهاي آن در ساختار اداري در نوشتار حاضر راهکارهاي مبارزه با فساد اداري به طور اجمال واختصار پرداخته مي‌شود.دريک دسته بندي کلي عوامل زير مي توانددر بازدارندگي از فساد اداري مفيد وموثر واقع شود :
*بالابردن سطح آگاهى هاي عمومي .
*اصلاح نطام اداري از طريق جايگزيني شايسته سالاري به جاي خويشاوند سالاري ورابطه سالاري.
*رشد اقتصادي ومعيشتي کارکنان ومديران اداري .
*سياست زدايي از نطام اداري .
*نظارت مستمر بر دستگاه‌هاي اجرايي دولتي وخصوصي.
*تشکيل سازمان‌هاي مبارزه بافساد .
*تعبيه مکانيزم هاي اطمينان بخش ، هماهنگي، همکاري وتعامل بانهادهاي نظارتي وقضايي.
*ايجاد مکانيزم هاي شفاف سازي در سيستم اداري .ومواردديگري ازاين قبيل...
همچنين فسادپيامدهاي زيانباري دارد که چند مورد ذيلاً ذکر مي گردد:
*فساد از طريق خدشه وارد کردن بر سياست هاي دولت باعث اتلاف منابع وهمچنين منافع ملي مي شود.
*فساد مانع از رشد رقابت وموجب خنثي سازي تلاش ها درراستاي کاهش فقر و تبعيض وناعدالتي مي گردد.
*فساد به افزايش هزينه معاملات واخلال درروند تصميم گيري ها وتصميم سازي هاي صحيح منجر مي شود .
بنابر موارد پيش گفته لازم مي آيد با شناسايي علل وعوامل بروز فساد اداري وراهکارهاي مبارزه باآن اين پديده راريشه کن نموده تاشاهد جامعه‌ اي سالم وعاري از ناهنجاري‌هاي اجتماعي و سازماني باشيم./.